اربعین

رسول اعظم صلی اللّه علیه وآله:

من ابغض الحسن و الحسین جاء یوم القیامة و لیس علی وجهه لحم و لم تنله شفاعتی

کسی که بغض حسن و حسین را داشته باشد فرادی قیامت در حالی می آید که صورتش گوشت نخواهد داشت و شفاعت من نصیب وی نخواهد شد.

اربعین در تاریخ شیعه، دومین نقطه عطف بعد از عاشورا بوده که بار دیگر این خاطره تجدید شد و اهل بیت علیهم السلام بر سر خاک شهدا آمدند و با آزادی و همراه با دو شخصیت بزرگ یک صحابی و یک تابعی عزاداری کردند.

یکی از مباحث مهمی که در تاریخ قیام سیدا لشهدا علیه السلام مورد بررسی و توجه قرار گرفته، حضور اهل بیت علیهم السلام در کربلا در اولین اربعین شهادت امام حسین علیه السلام می باشد. در میان شیعه، مشهور است که اربعین روزی است که جابر بن عبداللّه انصاری به زیارت مرقد امام حسین علیه السلام نایل شد.

اربعین امام حسین علیه السلام در فرهنگ شیعی جایگاه بسیار والا و ارزشمندی دارد چون یک بار دیگر خاطرات و حوادث روز عاشورا در این روز زنده شده و به نوعی نقطه عطفی در تاریخ اسلام و تشیع گردیده است. واژه اربعین مبنای فرهنگی نیز دارد یعنی در فرهنگ اسلامی بر عدد 40 بسیار تأکید و سفارش شده و در مناسبت های مختلف بر آن تکیه شده، یکی از آن ها زیارت اربعین امام حسین علیه السلام است، مثلاً کمال عقل انسان در چهل سالگی، آثار چهل روز اخلاص در عمل، حفظ چهل حدیث، دعای چهل نفر مؤمن برای انسان، قرائت دعای عهد در چهل صبح، عدم پذیرش نماز شراب خوار تا چهل روز، گریه چهل روزه آسمان و زمین و فرشتگان برای امام حسین علیه السلام و استحباب زیارت اربعین از جمله مواردی است که اهمیت عدد چهل را در فرهنگ اسلامی و معارف شیعی می رساند.

دو مناسبت در این روز وجود دارد، یکی آمدن جابر بن عبداللّه انصاری برای زیارت امام حسین علیه السلام از مدینه به کربلا در بیستم صفر سال 61 هجری و بنابر مشهور، رسیدن اهل بیت علیهم السلام در این روز به کربلا و دیگری تعلیم حدیثی از امام صادق علیه السلام به صفوان بن مهران جمال، برای زیارت امام حسین علیه السلام در روز اربعین است و همان گونه که بیان شد، این روز سابقه طولانی در آموزه های اسلامی دارد و بسیار بر آن تأکید شده است.

اهل بیت علیهم السلام که هنگام رفتن به شام اجازه عزاداری نداشتند، بعد از اقامت در شام و حرکت به سوی مدینه به کربلا آمدند و بر تربت پاک شهیدان کربلا عزاداری کردند و حادثه عاشورا دوباره تجدید شد و باعث ماندگاری اربعین در تاریخ شد.

عطیه بن سعد بن جنادة بن عوفی جُدَلی از بنی جُدیله قیسی یکی از تابعان و محدثان و مفسران شیعه بوده است که توفیق همراهی جابر بن عبداللّه را داشته و دومین زائر امام حسین به شمار می رود، وی اهل کوفه و مادرش کنیز رومی بوده و پدرش این نوزاد را به منزل امام علی علیه السلام آورد و حضرت اسم ایشان را عطیة اللّه نهاد، لذا وی در زمان خلافت حضرت بدنیا آمده است. عطیه تفکر انقلابی داشته و مظالم بنی امیه را طاقت نیاورد، چون مدت ها بعد ازشهادت امام حسین که عبدالرحمان محمد بن اشعث بر ضد حجاج قیام کرد، عطیه به او پیوست، ولی انقلاب او شکست خورد و عطیه به فارس فرار کرد و حجاج به حاکم فارس دستور داد، عطیه را پیدا کند تا امام علی علیه السلام را سّب کند و در غیر این صورت 400 ضربه به او بزند و ریش های او را بتراشد. اما عطیه بعد از دستگیری، امیرالمؤمنین علیه السلام را سّب نکرد و شلاق خورد و این شکنجه را در راه ولایت تحمل کرد، لذا همفکر و هم اندیشه با جابر بود و او را همراهی کرده و آن دو به قصد زیارت قبر امام حسین علیه السلام حرکت کردند و جابر نیز که نا بینا بود، همراهی برای خود می خواست

                     گزیده ای ازسخنان حجة الاسلام والمسلمین مهدی پیشوایی

شعر اربعین
اربعین
صدا در سینه ها ساکت که اینک یار مى آید     ز راه شام و کوفه عابد بیمار مى آید
غبار راه بس بنشسته بر رخسار چون ماهش        به چشم آینه ایزدنمایى تار مى آید
الا اى دردمندان مدینه با دو صد حسرت            طبیب دردمندان با دل تبدار مى آید
الا اى بانوان اهل یثرب پیشواز آیید          که زینب بى برادر با دل غمخوار مى آید
بیا ام البنین با دیده گریان تماشا کن        که اردوى حسینى بى سپهسالار مى آید.
                                                                                     علی شجاعی

قصه عشق
آنچه درسوگ تو ای پاک‏تر از پاک گذشت       نتوان گفت که هر لحظه، چه غمناک گذشت
چشم تاریخ در آن حادثه تلخ چه دید        که زمان مویه کنان از گذر خاک گذشت
سرخوشید بر آن نیزه خونین می‏گفت که            چه‏ها بر سر آن پیکر صد چاک گذشت
جلوه روح خدا در افق خون تو دید           آنکه با پای دل از قبله ادراک گذشت
مرگ هرگز به حریم حرمت راه نیافت          هر کجا دید نشانی ز تو چالاک گذشت
حرّ آزاده شد از چشمه مهرت سیراب        که به میدان عطش پاک شد و پاک گذشت
آب شرمنده ایثار علمدار تو شد          که چرا تشنه از او این همه بی‏باک گذشت
بر تو بستند اگر آب، سواران عرب               دشت دریا شد و آب از سر افلاک گذشت
با حدیثی که ملائک ز ازل آوردند          سخن از قصه عشق تو زلولاک گذشت 
                                                                                    نصراللّه‏ مردانی

شیون در کربلا
اربعین آمد و اشگم ز بصر می‏آید              گوییا زینب محزون ز سفر می‏آید
باز در کرب و بلا شیون و شینی برپاست     کز اسیران ره شام خبر می‏آید
                                                                       صامت بروجردی

کاروان اربعین
آنچه از من خواستی با کاروان آورده‏ام       یک گلستان گل به رسم ارمغان آورده‏ام
از در و دیوار عالم فتنه می‏بارید و من      بی‏پناهان را بدین دارالامان آورده‏ام
اندرین ره از جرس هم بانگ یاری برنخاست   کاروان را تا بدین‏جا با فغان آورده‏ام
تا نگویی زین سفر با دست خالی آمدم        یک جهان درد و غم و سوز نهان آورده‏ام
قصه ویرانه شام ار نپرسی خوش‏تر است     چون از آن گلزار، پیغام خزان آورده‏ام
دیده بودم تشنگی از دل قرارت برده بود       ازبرایت دامنی اشک روان آورده‏ام
تا به دشت نینوا بهرت عزاداری کنم      یک نیستان ناله و آه و فغان آورده‏ام
تا نثارت سازم و گردم بلا گردان تو           در کف خود از برایت نقد جان آورده‏ام
تا دل مهرآفرینت را نرنجانم ز درد          گوشه‏ای از درد دل را بر زبان آورده‏ام
                                                                   محمدعلی مجاهدی (پروانه)

 

دل غمین
ما را که غیر داغ غمت برجبین نبود             نگذشت لحظه‏یی که دل ما غمین نبود
هرچند آسمان به صبوری چو ما ندید         ما را غمی نبود که اندر کمین نبود
راهی اگر نداشت به آزادی و امید             رنج اسارت، این همه شورآفرین نبود
ای آفتاب محمل زینب کسی چو من    از خرمن زیارت تو خوشه چین نبود
تقدیر با سر تو مرا همسفر نبود              در این سفر، مقدّر من غیر ازین نبود
گر از نگاه گرم تو آتش نمی‏گرفت         در شام و کوفه، خطبه من آتشین نبود
در حیرتم که بی تو چرا زنده‏ام           عهدی که با تو بستم از اول، چنین نبود
ده روزه فراق تو عمری به ما گذشت     یک عمر بود هجر تو، یک اربعین نبود
                                                                      محمدجواد غفورزاده (شفق)

 

خورشید هامون
ساربانا ز اشتران بگشای بار         لحظه‏ای ما را به حال خود گذار
اینکه بینی سرزمین کربلاست            خاک او آغشته با خون خداست
در حریم قدسی صحرای دوست            بشنو این گلبانگ، این آوای اوست
نی نوا، در نینوای راستین             مویه‏ها دارد ز نای اربعین
ناله آتش بال در پرواز بین          همطراز آه گردون تا زمین
اشک می‏ریزد ز چشم کائنات      در عزای تشنه کامان فرات
آن بلا جویان که تا بزم حضور           راه پیمودند با سامان نور
رایت توحید از اینان پایدار              ماند و می‏ماند به دور روزگار
گر فرات اینجا چو دریا خون گریست         نی عجب، خورشید برهامون گریست
                                                                   مشفق کاشانی

 

سوز دل
بسوز ای دل که امروز اربعین است      عزای پور ختم المرسلین است
قیام کربلایش تا قیامت        سراسر درسْ بهر مسلمین است
دلا کوی حسین عرش زمین است       مطاف و کعبه دل‏ها همین است
اگر خیل شهیدان حلقه باشند           حسین بن علی، آن را نگین است
دل ما در پی آن کاروان است         که از کرب و بلا، با غم روان است
چه زنجیری به دست و بازوان است         که گریان دیده روح الامین است
به یاد کربلا دل‏ها غمین است               دلا خون گریه کن چون اربعین است
                                                                                جواد محدثی

 

لاله‏های غصّه
باز عاشوراییان پیدا شدند           باز هم سوداییان شیدا شدند
وقت آن شد عشق خونین‏تر شود            لاله‏های غصه رنگین‏تر شود
بلبل اینجا ناله‏ها سر می‏کند          لاله اینجا چشم‏هاتر می‏کند
اربعین غصه‏های گل کجاست          اربعین ناله بلبل کجاست
اربعین عشق، عباست چه شد             اربعین، فریاد احساست چه شد
اربعین از نینوای خون بگو              اربعین از اعتلای خون بگو
هان بگو از عشق، از معنای دین           وصف عباس آن مراد مومنین
ما فدای عشق بی‏آلایش‏ات         ما به قربان تمام خواهشت
تو مراد عشق بی پایان شدی          قبله گاه و معبد پاکان شدی
                                                                 ساهره غلامی 

 

رسید اربعین
باز دلم خون شد و چشمم گریست
آنکه درین روز چون من نیست کیست؟
باز دگر باره رسید اربعین
جوش زند خون حسین از زمین
غرق تلاطم شده بحر محیط
یک سره درد است بساط بَسیط
شد چهلم روز عزای حسین
جان جهان باد فدای حسین
                                                   محمدشریف صادقی (وفا)

/ 0 نظر / 8 بازدید